นำเสนอข้อมูล 7 มิถุนายน 2553  

วิธีระบุเพศนก Lovebird

เลิฟเบิร์ด เป็นนกแก้วขนาดเล็กที่สวยงาม หลากหลายสีสัน มีอุปนิสัยร่าเริง เลี้ยงดูง่ายไม่ยุ่งยาก และมีคนจำนวนไม่น้อยที่ชอบเลี้ยงตั้งแต่ลูกป้อนเพื่อฝึกให้เป็นนกเชื่อง  นกบางตัวสามารถฝึกให้พูดได้อีกด้วย  แต่สิ่งหนึ่งที่มักสร้างความสงสัยให้กับผู้เลี้ยง นั่นคือ การระบุเพศนก

โดยทั่วไปแล้วการตรวจสอบเพศของเลิฟเบิร์ด สามารถทำได้หลายวิธี ตัวอย่างเช่น

           1. การส่องกล้องตรวจดูภายในช่องท้องของนก ว่ามีรังไข่หรือไม่ ที่เรียกกันว่า "เอ็นโดสโคป" (endoscope)
               วิธีนี้ต้องวางยาสลบให้กับนก และเสียค่าใช้จ่ายต่อตัวประมาณ 1,000 บาท นิยมใช้กับนกใหญ่ที่มีราคาสูงและมีวัยเจริญพันธุ์ช้า
               
           2. การใช้ตัวอย่างเลือดเพื่อตรวจพิสูจน์ DNA ด้วยวิธี PCR
               เสียค่าใช้จ่ายต่อตัวประมาณ 500 บาท นิยมใช้กับนกขนาดกลางและขนาดใหญ่ ลดความเสี่ยงต่อการสูญเสียจากวิธีที่ 1
               วิธีการเก็บเลือดตัวอย่างนั้น สามารถอ่านได้ที่แหล่งความรู้ หัวข้อ "วิธีการเก็บและส่งตัวอย่างเพื่อส่งตรวจระบุเพศนก"

           3. ตรวจจากอึ เพื่อตรวจฮอร์โมน หรือ ตรวจจากของเหลวที่ติดมากับเปลือกไข่ แม้กระทั่งตรวจจากเนื้อเยื่อที่กระเปาะโคนขน
               วิธีนี้เป็นการหลีกเลี่ยงความเสี่ยงจากวิธีที่ 1 และ 2 แต่กลับไม่เป็นที่นิยมเพราะมีวิธีการและขั้นตอนการเก็บตัวอย่างและ
               ขั้นตอนการทำงานที่ยุ่งยากซับซ้อน โดยที่ผลการตรวจไม่สามารถยืนยันได้ถูกต้อง 100% อีกทั้งมีค่าใช้จ่ายพอๆ กับการ
               ตรวจด้วยวิธีที่ 2

          4. การสัมผัสกระดูกเชิงกรานที่มีอยู่ 2 ชิ้น หรือ ที่นิยมเรียกว่า "จับตะเกียบ" และการดูองค์ประกอบอื่นๆ เกี่ยวกับตัวนก
               (ไม่เสียค่าใช้จ่าย แต่มีโอกาสผิดพลาดได้มากกว่าวิธีที่ 1 และ 2)

          เนื่องจากเลิฟเบิร์ดมีวัยเจริญพันธุ์เร็ว ราคานกไม่แพงมากนัก สามารถเลือกหานกมาเข้าคู่ได้ไม่ยากจนเกินไป วิธีที่ใช้่ระบุเพศนกจากที่กล่าวมาข้างต้นนั้น  วิธีที่นิยมมากที่สุด  คือ  วิธีสัมผัสกระดูกเชิงกราน หรือ ที่เรียกว่าการ "จับตะเกียบ" ร่วมกับการดูองค์ประกอบอื่นๆ เกี่ยวกับตัวนก แม้จะมีโอกาสผิดพลาดบ้างแต่ก็ไม่ต้องเสี่ยงต่อการสูญเสียใดๆ

แนวทางในการวิเคราะห์เพศของนกด้วยตนเอง สามารถทำได้ด้วยการสัมผัส และ การสังเกต ดังต่อไปนี้

         แนวทางที่ใช้ในการวิเคราะห์เพศนี้  ดูละม้ายคล้ายสูตรสำเร็จที่ไม่ยุ่งยากและไม่มีอะไรที่ซับซ้อน  แต่ในความจริงแล้วการวิเคราะห์ เพื่อระบุเพศมีโอกาสผิดพลาดได้แม้กระทั่งกับผู้ที่เลี้ยงมานาน จับนกมาเยอะ เห็นนกมามาก เพราะนกจำนวนไม่น้อยมีลักษณะที่ก่ำกึ่งปนกัน ระหว่างนกเพศผู้และนกเพศเมียที่ได้กล่าวไว้ข้างต้น  อีกทั้งอายุนกที่นำมาจับตะเกียบ สังเกตพฤติกรรม หรือดูองค์ประกอบอื่นๆ ก็มีผลต่อการระบุเพศด้วย กล่าวคือ หากตรวจสอบในนกที่มีอายุน้อยโอกาสผิดพลาดจะมีมากกว่านกโตเต็มวัย และในการจับตะเกียบนกไม่ควรทำให้นกตกใจด้วยการไล่จับ หรือ จับตัวนกแน่นจนเกินไป เพราะการจับตัวนกอาจเป็นการสร้างความกลัวและความเครียดได้  ทำให้นกบางตัวเกิดอาการเกร็ง บางตัวเกิดอาการเหนื่อยหอบ สิ่งเหล่านี้จะส่งผลให้การจับตะเกียบคลาดเคลื่อนจากความจริง

          ผู้ที่มีความสนใจในการเลี้ยงเลิฟเบิร์ด ควรมีความรู้เกี่ยวกับการพิจารณาสิ่งเหล่านี้เพื่อใช้ประกอบการตัดสินใจของตน ถือเป็นการเปิดช่องทางให้ตนเองได้มีโอกาสเรียนรู้และตัดสินใจด้วยตนเองมากขึ้น