ชื่อทางวิทยาศาสตร์        :          Rollulus rouloul 

          ไก่จุกอยู่ในวงศ์ Phasianidae  พบในภาคใต้ตั้ั้งแต่ใต้คอคลอดกระลงไปสุดเขตแดนภาคใต้ และประเทศมาเลเซีย
                                                      

ลักษณะทั่วไป

 ไก่จุกมีโครงสร้างภายนอกจะคล้ายกับนกกระทาทุ่ง หรือ นกกระทาดง
คือ ตัวป้อมหางสั้น แต่สีสรรสวยงามสะดุดตามากกว่า

เพศผู้     ตามลำตัวตอนบนสีเขียวเข้มเป็นมันวาว ขนคลุมปีก (Greater wing coverts) สีน้ำตาลเข้มอมดำ ขนปีกบิน (Primary) สีเดียวกับขนคลุมปีก ลักษณะเด่นของไก่จุกเพศผู้คือ  มีขนเป็นแผงละเอียดเป็นกระจุกสีน้ำตาลแดงบนหัว หน้าผากดำแต้มด้วยขนสีขาว มีขนยาวรูปลักษณะของ Filoplume งอกเป็นกระจุกเล็กๆ ที่กลางหน้าผาก ปากดำ โคนปากสีแดง  ขอบตา (Eye-ring) เป็นหนังสีแดงสวยงามสะดุดตามาก ขาและนิ้วเท้าสีแดงเข้ม หางสั้น ไม่มีเดือย

เพศเมีย  สีขนหลังเป็นสีเขียวมะกอก หัวสีเทาไม่มีแผงขนบนหัวเช่นเพศผู้ ขนคลุมปีกสีน้ำตาลออกแดงเช่นเดียวกับขนปีกบิน ขอบตามีสีแดงอมน้ำตาลเช่นเดียวกับเพศผู้  ปากสีดำไม่มีแต้มแดง ไม่มีเดือย

อุปนิสัยตามธรรมชาติิิ
                 
          ไก่จุกจะรวมตัวกันอยู่เป็นฝูงเล็กๆ ในธรรมชาติเป็นสัตว์ขี้ตื่น มีนิิสัยรักพวกพ้องใช้เสียงที่หวีดยาวแหลมไม่ดังนัก ในการร้องเรียก เพื่อรวมฝูงหรือร้องเรียกหาคู่ที่กระจัดกระจายออกไป เมื่อพบสิ่งที่คิดว่าเป็นศัตรู มีความสามารถในการบินได้รวดเร็วแต่ไม่ไกลจนเกินไปนัก

พฤติกรรมการจับคู่
          พฤติกรรมการจับคู่สังเกตเห็นได้จากการที่ตัวผู้ป้อนอาหารให้ตัวเมีย  เพราะปกติแล้วทั้งสองเพศจะหากกินแบบต่างตัวต่างกิน จึงสังเกตได้จากตัวผู้มีการดูแลเอาใจใส่เพศเมียเป็นพิเศษ แสดงออกในด้านการหาอาหาร ด้วยการป้อนอาหารให้เพศเมีย โดยเฉพาะ อย่างยิ่งเมื่อนำหนอนนก (Mealworm) ไปให้เพศผู้จะคาบไว้แล้วส่งเสียงร้องเบาๆ  เรียกเพศเมียมารับไปกินจากปากตัวแล้วตัวเล่า จนกว่าเพศเมียจะพอ หรืออิ่มแล้วเพศผู้ถึุงจะกินเอง ในระยะของการจับคู่เพื่อผสมพันธุ์นี้ทั้งสองเพศจะเดินคลอกันไปเกือบตลอดทั้งวัน และทั้งสองเพศจะช่วยกันสร้างรัง เพศผู้มักจะชอบคุ้ยเขี่ยพื้นทรายโดยใช้เท้าลากจากหน้าไปหลังเป็นเส้นตรงผิดกับไก่ โดยทั่วไป เมื่อพบอาหารก็จะเชิญชวนให้เพศเมียมากินอาหารนั้น เมื่อเพศเมียพร้่อมและยอมรับการผสมพันธุ์เพศเมียก็จะมีพฤติกรรมแสดงออก โดยจะคลานลอดใต้ท้องเพศผู้บ้าง  หมอบราบๆ บนพื้นทรายแล้ว ชูคอเล็กน้อย อ้าปากกว้าง ซึ่งพฤติกรรมการเดินใต้หว่างขานี้เป็นได้ทั้ง สองเพศ ในระหว่างฤดูการผสมพันธุ์ุ์เพศผู้จะขึ้นขี่ทับเพศเมียโดยเพศผู้มักใช้ปากคาบจับขน Filoplume ไว้เป็นการทรงตัว และ ใช้เวลาเพียงเล็กน้อย ตัวเมียเมื่อถูกผสมพันธุ์แล้วจะสลัดขนไปมา

ฤดูผสมพันธุ์และการวางไข่

          การสืบพันธุ์ ทำได้เมื่ออายุ 8 เดือน เพาะขยายพันธุ์เหมือนไก่ทั่วไป สามารถให้ผลผลิตได้ตลอดปี ให้ไข่ครั้งละ 7-9 ฟอง
ใช้ระยะเวลากกไข่ราว 20 วัน

ถิ่นอาศัยและอาหารตามธรรมชาติ  

          ไก่จุกเป็นสัตว์ป่าที่พบไดตั้ั้งแต่ใต้คอคลอดกระลงไปสุดเขตแดนภาคใต้ และประเทศมาเลเซีย  สำำหรับในประเทศไทย ชอบอาศัยอยู่ใน ป่ารกทางภาตใต้ของประเทศ  สภาพป่าที่ไก่จุกชอบก็คือ ป่าที่มีป่าไผ่ขึ้นสลับกับไม้ยืนต้น ที่ให้ผลร่วงหล่นลงมา เป็นอาหารของไก่จกุได้อย่างอุดมสมบูรณ์